Ex-librissen en opdrachten

Een ex-libris is een eigendomsmerk dat de eigenaar in een boek aanbrengt, of in dit geval een uitgave van bladmuziek. ‘Ex libris’ betekent letterlijk ‘uit de boekencollectie van ...’.

In grotere bibliotheken werden de partituren ook genummerd. Dit zien we bij de partituren die ooit deel uitmaakten van de bibliotheek van Charles de Clerque Wissocq (1816-1867), een door muziek gepassioneerde adellijke Gentenaar. De collectie de Clerque Wissocq werd in 1888 in Gent geveild. Een aantal partituren belandden, waarschijnlijk via de Ronsese familie Hantson, in de collectie van de Muziekacademie in Ronse.

Andere muziekstukken dragen dan weer het ex-libris van Constant Moretus en zijn Parijse echtgenote Sophie de Stephanis. Constantinus Josephus Henricus Moretus (1797–1866) was een telg uit het gekende drukkersgeslacht Plantijn-Moretus uit Antwerpen. Het Plantijn-Moretus-museum is erkend als UNESCO-werelderfgoed.

Abel Régibo bezat een eigendomsstempeltje met zijn initialen om de werken in zijn bibliotheek te stempelen. Minstens een deel van de muziekcollectie van Régibo kwam na zijn dood in het bezit van de familie Lahousse vooraleer het in de bibliotheek van de Ronsese Muziekacademie terecht kwam.

Sommige partituren dragen opdrachten van de auteur van het muziekstuk en tonen de affectieve banden die tussen de schenker en ontvanger bestonden. Sommige exemplaren worden door verschillende generaties binnen eenzelfde familie overgeërfd (bijvoorbeeld een partituur met ex-librissen van Victor Hantson en dochter Floreska Hantson).

Andere bladmuziekstukken zijn de trofee van een muziekwedstrijd. Deze opdrachten leren ons meer over de weg die de partituur heeft afgelegd vooraleer zij in de collectie van de stedelijke Muziekacademie terecht kwam.

Binnen de muziekbibliotheek van de Muziekacademie konden deelarchieven van partituren van de Gentse pianist Max Henderyckx (1824-1893) en de bekende Luikse trompettist Théo Charlier (1868-1944) worden onderscheiden. Charlier was de eerste die erin slaagde om Bach’s Brandenburgse Concert nummer 2 te spelen op trompet. De netwerken van deze muzikanten reikten ver buiten de landsgrenzen.

afbeelding: portret van Sopie-Moretus-de Stephanis door Léon Larue (Museum Plantin-Moretus Antwerpen)